Pelvik Taban Rehabilitasyonu

GECE İDRAR KAÇIRMA

Gece altını ıslatma veya enürezis nokturna Uluslararası Çocuk Kontinans Derneği (ICCS) tarafından 5 yaş ve üzeri çocuklarda uykuda aralıklı idrar kaçırması olarak tanımlanır. Gece uykusunda kaçırmanın yanısıra gün içerisindeki uykularda da kaçırma olabilir.

Stres, kaygı, genetik yatkınlık (aile öyküsü), dikkat eksikliği gibi durumlar görülme oranını artırmaktadır.

Gece yatak ıslatma nedenleri

  1. Gece üretilen idrar miktarının fazla olması: Antidiüretik hormon olan vazopressinin az salgılanmasından kaynaklı olabilir. 7 günü içeren mesane günlüğü tutularak beklenen mesane kapasitesinden daha fazla idrar üretilip üretilmediği tespit edilmelidir.
  2. Mesane doluluğunu algılayamama: Uyku sırasında mesane dolduğunda beyin ve mesane arasındaki iletişimde sıkıntı vardır. Mesanedeki idrar belli bir seviyeye gelince beyine uyarı gider. Bu uyarı sonucu pelvik taban kasları çalışır, kapatma işlemi gerçekleşir ve çocuk uykuda kuru kalır.
  3. Mesanenin küçük olması: Mesane gece üretilen idrarı tutacak kapasitede değildir. Bu yüzden gece boyunca sürekli kasılma gerçekleşir.

Tedavi

→ Gece alarmı: Islaklığı algılayan bir sensör ve sonrasında güçlü ses çıkaran bir cihazdır. İç çamaşırına yerleştirilir. Çocuk uykudayken işeme başladığı an alarm ses çıkarmaya başlar. İlk zamanlarda çocuk bu sese uyanmayabilir. Ancak zamanla alarm çalar çalmaz uyanır ve işemeyi durdurur. Böylece koşullanma etkisi ile mesane ve beyin arasındaki iletişim kurulmaya çalışılır.

→ İlaç tedavisi: Yapılan değerlendirme sonrası gece üretilen idrar miktarı fazla ise bunu azaltmak için desmopressin verilir.

→ Mesane – bağırsak eğitimi: Yaşa uygun su tüketimi ve işeme saatlerinin oluşturulmasıdır. Mesaneyi rahatsız eden yiyecek ve içeceklerden uzak durmak gerekir. Uyku öncesi tuvalete gitmek teşvik edilmelidir. Kabızlığın mutlaka önlenmesi gerekir.

→ Pelvik taban rehabilitasyonu: İdrar kontrolünü sağlayan kasların kasılma ve gevşeme fonksiyonu değerlendirilip en uygun tedavi programı oluşturulur. Ev egzersizleri ile desteklenir.

 

 

GÜNDÜZ İDRAR KAÇIRMA

İdrarın uygun olmayan yer zamanda istem dışı olarak damla damladan tüm çamaşırın ıslanmasına kadar değişkenlik gösteren miktarlarda kaçırılmasıdır.

Gündüz idrar kaçıran çocuklarda idrar kaçırma dışında aniden idrara sıkışma, işemeyi başlatamama, sık sık idrara gitme, kesik kesik işeme, işemeyi erteleme, idrar yaparken yanma gibi sorunlar da görülebilir.

Gündüz idrar kaçırma nedenleri

  1. Aşırı aktif mesane : Mesanede yeteri kadar idrar birikmediği halde ani sıkışma hissi ile tuvalete gider. Yetişemezse sıkışma tipi idrar kaçırma olur. Genelde mesane kapasitesi düşüktür. Mesane dolumu sırasında istemsiz anormal kas kasılmaları vardır. Buna huzursuz mesane denir.
  2. Az aktif mesane : Günlük işeme sayıları 3’den azdır. Bu çocuklar sabah uyandıklarında tuvalete gitme ihtiyacı hissetmezler. Çeşitli nedenlerle (oyun, TV,bilgisayar) işemeyi ertelerler. Bu da mesane kapasitesini artırır. Böylece işeme isteği azalır. Çocuğun mesanesi o kadar dolarki taşma şeklinde idrar kaçırma olur. Zamanla mesaneyi boşaltmak için gerekli mesane kasılmaları azalır. Mesanede artık idrar(rezidü) kalır. Bu da idrar yolu enfeksiyonlarına neden olur.
  3. Disfonksiyonel işeme: İşeme sırasında gevşemesi gereken pelvik taban kasları gevşeyemez. İstemli sfinkter (anüs çevresindeki kaslar) kaslarında kasılma görülür. Bu yüzden mesane tam boşalmaz. Mesanede artık idrar (rezidü) kalır. Bu da idrar yolu enfeksiyonlarına neden olur ve idrarın böbreğe kaçışına kadar ilerleyebilir.
  4. İşemeyi erteleme: Bazı çocuklar oyun , üşenme yada okulda tuvalete gitmek istememe nedeni ile işemeyi erteler. Bu ertelemeyi değişik manevralarla (bacakları çaprazlayarak) yapar.Bu da pelvik taban kaslarına fazla yük bindirir ve fonksiyonunu bozar. İdrar akımında azalma, kesilme olur ve mesane boşalmaz. Mesanede kalan artık idrar (rezidü) idrar yolu enfeksiyonuna , ileri aşamada da artan mesane basıncından dolayı idrarın böbreğe kaçmasına neden olur.
  5. Giggle inkontinans: Gülme esnasında mesanenin ani boşalmasıdır. Nedeni tam belli değildir. İdrar tutmayı sağlayan pelvik taban kaslarının kuvvetlendirilmesi gerekir.

 

KABIZLIK

Kabızlık sadece kaka yapamama durumu değildir. Dışkılama süresinin uzaması, dışkılama sırasında ve sonrasında ağrı-kanama-zorlanmanın olması, dışkılama sonrası hala dışkı varmış hissinin olması yada sert ve kuru kaka yapıyor olması çocuğun kabız olduğu anlamına gelir.

Kabızlıkta rektumda (kalın bağırsağın son kısmı) sürekli kaka vardır. Biriken kakalar ağırlık yapar ve ve pelvik taban kasları bunu taşımak için daha çok çalışır, sürekli kasılır. Bir süre sonra gevşeyemez. Halbuki dışkılama sırasında boşalmanın tam gerçekleşmesi için bu kasların gevşemesi gerekir. Kaka tam boşalmayınca içeride kalan kakalar sertleşir çıkmakta zorlanır. Bu da çocukta dışkılama sırasında ağrı, huzursuzluk yaratacaktır. Dışkılamadan korkacak ve kaçacaktır. Dışkılamadan kaçınma daha sert kakaya neden olacağı için kısır bir döngüye girecektir. Eğer kabızlıktan kurtulmak istiyorsak bu kısır döngüyü kırmak gerekir.

Hareketsizlik, yeterince lifli gıda tüketmeme, yeterince sıvı tüketmeme, bazı ilaçların yan etkileri, nörolojik hastalıklar kabızlık görülme oranını artırmaktadır.

Tedavi

Öncelikle yaşam alışkanlıkları sorgulanarak kişiye uygun ve lifli gıdalardan zengin bir beslenme alışkanlığı önermeliyiz.

Mesane – bağırsak eğitimi vererek yaşa uygun miktarda suyun su tüketimi ve işeme saatlerinin oluşturulması gerekir.

Kabızlıkta pelvik taban kaslarına çok yük bindiği için kasılı kalmıştır. Bu yüzden uygun manuel terapi, solunum ve gevşeme teknikleri ile pelvik taban kas rehabilitasyonu yapılmalıdır.

 

KAKA KAÇIRMA

Kaka kaçırmanın en büyük nedenlerinden biri kabızlıktır. Birbirine zıt görünen bu kavramlar aslında birbiriyle çok yakın ilişkilidir. Bağırsağın son kısmı olan rektuma kaka gelince beyne ‘kakam var’ sinyali gönderir. Ancak kabızlık durumunda bu bölgede biriken sert ve kuru kakalar rektumun iç yüzeyini kaplayacağı için yeni gelen kakalar sert kakalara çarpar. Rektumun iç yüzeyine çarpamaz ve beyne sinyal gönderemez. Bu yüzden çocuk yeni kakaların geldiğini hissedemez. Bağırsakta kalan sert ve kuru kakaların arasından yeni gelen yumuşak kakalar sızar. Bu da iç çamaşırında bulaşma şeklinde görülür. Bu durum aileler tarafından ya ishal ya da temizliği iyi yapamadı olarak algılanır. Halbuki kabızlık sonrası meydana gelen kaka kaçırmadır.

Kabızlık dışında kaka kaçırmaya neden olan sorunlar

→ genetik yatkınlık

→ anüste kas kontrolünün kaybolması

→ psikolojik travmalar

→ dışkılamanın ertelenmesi

Genel olarak 4 yaşını doldurmuş bir çocuk herhangi bir bağırsak problemi yaşıyorsa mutlaka tedavi edilmelidir.

 

 

NÖROJEN MESANE

Sinir sisteminin bir bölümünde travma, enfeksiyon, ameliyat, doğumsal vb. nedenlerle meydana gelen bir hasar nedeniyle mesane fonksiyon kaybına nörojen mesane denir. Hasarın bulunduğu bölgeye göre farklı sonuçlar ortaya çıkar. Mesane aktivitesinde azalma, refleks hareketlerde azalma ya da kayıp, sfinkter (anüs çevresi kaslar) yetmezliği gibi bir tabloyla karşılaşırız.

Bunun sonucunda şunlar görülür:

→ mesaneyi tam boşaltamama

→ karnına bastırarak idrar yapma

→ artmış idrar yolu enfeksiyonu

→ mesanenin dolu olup olmadığını hissedememe

→ idrar yaparken az gelmesi, damla damla olması

→ küçük miktarda sık idrara çıkma

→ idrar kaçırma

Mesaneye giden sinirlerin etkilendiği hastalıklar sonucunda mesanenin boşaltma fonksiyonu etkilenir. Çocuk mesaneyi tam boşaltamaz. Böylece mesanede artık idrar (rezidü) kalır. Bunun sonucunda bakteri ürer ve idrar yolu enfeksiyonu gelişir. Mesanenin idrarla dolu kalması böbreklerden mesaneye idrar geçişini zorlaştırır. Böbreklerin çalışması bozulur. Bu da idrarın böbreklere kaçışına neden olacağı için ileri dönemde böbrek yetmezliğine kadar giden ağır bir tabloya yol açar.

Nörojen mesanenin görüldüğü durumlar

Anoraktal Malformasyonlar: Bağırsak kusuru ile birlikte idrar ve genital bozuklukların görülebileceği doğuştan gelen bir hastalıktır. Bağırsağın kakayı depo eden bölümünün çeşitli şekillerde bozuk gelişmesi yani anüsün kapalı olması (anal atrezi), anüs darlığı, anüsün zarla örtülü olması, anüsün önde olması gibi durumlarda genellikle pelvik taban kasları zayıf veya gelişmemiştir. Cerrahi ile tedavi edildiğinde çevre kaslar ve bu kasların çalışması büyük oranda etkilenecektir.

Spina Bifida: Anne rahminde omurganın normal şekilde oluşmaması , omurilik ve ilişkili sinirlerin açıkta kaldığı bir durumdur.

Sacral Agnezi: Bir veya sacral omurun olmayışıdır.

Serebral Palsi, İnme, Parkinson, Multiple Skleroz

 

Tedavi

Sinir hasarı olduğu için uzun soluklu bir tedavi gerektirir.

→ Temiz Aralıklı Kateterizasyon (TAK): İdrarın düzenli, güvenli bir şekilde boşaltılmasını sağlayan bir yöntemdir. İnce, esnek, kaygan bir sonda ile mesaneye girerek idrarın boşaltılmasıdır. Gün içerisinde belli aralıklarla yapılması gerekir.

→ İlaç: Çocuğun ihtiyacına göre belirlenir.

→ Mesane – bağırsak eğitimi: Mesaneyi rahatsız eden yiyecek ve içeceklerden uzak durmalıdır. Dolu bağırsak mesaneye baskı yapıp rahatsız edeceği için çocuğun kabız olmaması gerekir. Bu yüzden lifli gıdalardan yeterince beslenmeli, yaşına uygun su miktarını tüketmelidir.

→ Pelvik Taban Rehabilitasyonu: Tedavide manuel terapi, elektrik stimülasyonu, Emg-Biofeedback, egzersiz, doğru ıkınma-işeme teknikleri gibi birçok yöntem kullanılır. İşeme ve dışkılamayı kontrol eden pelvik taban kasları değerlendirilip uygun programla doğru şekilde eğitilmelidir. İşemeye yardımcı teknikler öğretilir. Doğru ve istikrarlı tedavilerle TAK sayılarında azalma sağlanabilir. Dışarıya işediği çiş miktarı aratabilir. Kaka kaçırması azalabilir hatta ortadan kalkabilir.

 

 

Randevu Al
Yol Tarifi